Novitês

PETER DEMETZ Profil artistich di sis davagnadus dla 3ª Trienala Ladina

Peter Demetz
Peter Demetz

Peter Demetz

  

1969 nasciü a Balsan, al vir y laôra a Urtijëi (BZ)

1983-84 Frecuënza dla scora d’ert “Cademia” a Urtijëi

1984-1990 Aprendistat tl laboratore de Heinrich Demetz

1993 Diplom da Maester scoltur

1993-09 Partezipaziun a mostres coletives a Urtijëi (UNIKA), Milan, Vail/Colorado, Leipzig, Lichtenstein/SA, Gent, Firenze, Lecce, Palma de Mallora, Istanbul y Roma. Laûrs sön comisciun tla Talia, Austria, Paîsc Todësc, Islanda y USA.

1995-02 Insegnant tla Scora profescionala de Urtijëi y de Sëlva por les materies: dessëgn, storia dl’ert y scoltöra

1997-00 Presidënt dl’assoziaziun “Artejanat Artistich de Gherdëna” y coordinadù dl grup UNIKA

1999-02 Formaziun por la pedagogia, didatica, psicologia dl aprendimënt y dl svilup

dal 2001 incà àl tignì seminars sön i argomënć lià ala scoltöra, sciöche inće dl modelè le lëgn y l’arjila, dessigné y le stüde dla natöra; d.l’a. por le Designcenter dla Fa. Swarowski a Wattens (A), la LKJ-Sachsen a Leipzig y le Daetz-Centrum tl Lichtenstein/SA.

2002-06 dozënt responsabl por le curs de stüdi “ert dla scoltöra tl lignan” dla université de Zwickau (Paîsc Todësc), facolté d’ert aplicada de Schneeberg, pro le Daetz-Centrum tl Lichtenstein/SA.

dal 2007 incà colaboraziun cun la galaria “Artforum” de Bolgona (Talia).

 

Reconescënzes:

2007 Pröm pest pro le concurs “Nova” dla Provinzia de Balsan, opeera: “Dialogh”

2007 Pröm pest pro le concurs por le 60° aniversar dla Fiera de Balsan, opera: “Paiun 1”

2008 Premié pro le “Premio Arte” dla revista Arte – Giorgio Mondadori, opera “Lo Specchio”, 2008

2009 Premié pro le concurs artistich “eroism – inier, ncuei, duman” dl assessorat ala cultura ladina en colaboraziun cun le “Südtiroler Künstlerbund”, opera: “... hero...”, 2009

2010 Davagnadù dl concurs artistich “3ª Trienala Ladina” dl Museum Ladin Ćiastel de Tor a San Martin de Tor

2010 Pröm Pest pro le “Premio Arciere” a Sant’Antioco tla Sardegna, opera: “L’analfabeta”

 

Peter Demetz: Les lercs dl iö

 

... Le scoltur pê orëi sfidé i confins dimenjionai. Stargates che se le pormët da jì sura chël che i definiun normalmënter sciöche realté fora, por rové a na situaziun, olache l’individuum perd süa mascora soziala y se ciafa insciö daldöt ël instës y süa integrité interna.

(Valerio Dehò, Bologna)

... Les composiziuns plastiches de Demetz ne corespogn a degönes lercs abitatives, ares n’ô nia cuntè les stories de certes figöres, mo ares ô mostrè sö lercs esistenziales, sciöche lercs te chëres che ara va da ciafè indô la cosciënza de se instësc. Ma tres chësta cosciënza rovunse tles lercs dl iö.

                                                                                                (Maurizio Vanni, Firenze)

... Peter Demetz m’à tochè cun sü chedri pici/gragn, dër autentics. Demetz inscenëia, cheriëia lercs por la vita da vigni dé, che me lascia ponsè te süa tlarëza geometrica definida avisa plütosc a bunker co a lercs abitativ.

(Bruno Raetsch, Dresden)

 

La scoltöra de Peter Demetz

by Adam Budak

La scoltöra de Peter Demetz (1969) svilupëia inant la performativité y les manipolaziuns spaziales che i ùn bele incuntè tla “chirurgia” fotografica de Romana Prinoth. Inće chilò incunta l’osservadù interiurs psichics, dioramesc dl’anima y dl pinsier, che vëgn metüs en scena te ćiamenes en miniatöra ascetiches y antimonumentales cun na prezijiun y na tlarëza geometrica unica te n lëgn de linda. Le pice teater de Peter Demetz sön les chestiuns umanes y i monns privać mët en scena na dërta acrobatica dla profondité y dla spersa, al é reliefs ilominà cun maestria, che provochëia la perzeziun dl osservadù cun so svilup spazial y l’impizëia cun la ilujiun che ai cheriëia y cun la cualité fotografica dl monn che ai rapresentëia. Fora de n tëmp definì plü avisa y te na lerch anonima y prësc astrata é chisc posć strinà de na intensité spirituala alta, paladines por les poses, les situaziuns y les chestiuns daldöt normales dla jënt, cherià sön la basa de osservaziuns personales dl artist, de sü retrać y modì personai – i dialogs casuai di compagns, n contat intim, na odlada da jì dlungiaìa, n momënt de reflesciun sota, na odlada te se instësc, na incuntada socrëta, n sentimënt re de portignënza, n aiet de tristëza, de  surité, de spirit de comunité; döt chësc jora tl öt de na lerch spetrala. A chësta manira é la racoiüda di movimënć de Demetz vidrines che ti somëia a n diare intim de reflesciuns – retrać spidlà de emoziuns umanes y de pasciuns elementares dla jënt, che vëgn rapresentades cun na rafinatëza unica tl chît de lercs architetoniches essenziales. L’artist alza fora le raport danter les figöres y l’architetöra y sotliniëia insciö le jüch spazial cun la vijinanza y la destanza. Al spliga so laûr  insciö:

Pro mi laûr m’interessëii dantadöt dles tenjiuns y dles faziuns che vëgn a se le dè dala combinaziun de figöres y lercs. Les porsones é chilò sciöche contignidus, sciöche frabiches te chëres che al esist monns individuai che à süa lerch te n’opera avisa sciöche i elemënć architetonics y forma na lerch. La scena vir dla destanza y dla vijinanza dles singoles perts danter ëres. Chëstes lercs ti somëia a framënć, ai ti dà al tëmp, ala löm y ala lerch instëssa n termo. Ai é metüs en scena. Al é scenes metüdes jö. Ai ne descrî degöna storia, degun avenimënt o degöna aziun, mo vir dla interaziun di elemënć individuai.

Les scoltöres de Demetz, sce an śüga cun süa tridimensionalité, balanzëia danter suraspersa y strotöra sön de plü livì y sce an mët so volum spazial dassënn druché adöm (ai n’é gonot nia maius co ca. 50 cm x 60 cm), intravaia ite le publich te n prozès atif de osservaziun y de partezipaziun y descëda gonot iritaziun tres süa instabilité otica y formes che se müda, aladô di movimënć y de so punt de odüda. L’edl dl osservadù (plü co ater döta süa presënza fisica) é invié da jì ite te interiurs che ti somëia a altà y da vire l’atmosfera contemplativa de chësta “lerch vitala”. La scoltöra che Demetz à cherié por la mostra MIRRORED STORIES tl cheder dla 3° Trienala Ladina é na mise-en-scène de na personalité spantiada. “Bühnenbild” é n laûr che se sleria fora tres la lerch dopla dla mostra y incadrëia na figöra feminila sóra, na aturia isolada sön la paladina dla alienaziun dla zivilté, afonada tl prozès nezesciar de ti ćiarè danü al paradigma etich dla umanité. Aladô dl artist podess süa opera [ti fà da] spidl ai pinsiers, che pënsa sura sön la situaziun dl osservadù. L’osservadù ejaminëia ćiamò n iade (tan inant che al s’identifichëia cun le laûr) süa posiziun personala, so comportamënt, süa faziun tla mostra. L’osservadù é tla medema situaziun sciöche l’ëra protagonista dla scoltöra.”